Τέλειος ή υπεύθυνος γονέας;

Γράφει ο ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας* 

Τα καλά σενάρια έχουν σασπένς και αφήνουν το καλό για το τέλος. Σ’ αυτό το σημείωμα θα πούμε την κατάληξη στην αρχή και το μυστήριο θα λυθεί μία και καλή: Δεν υπάρχει τέλειος γονιός. Αυτό ήταν… Τώρα που μάθαμε την αλήθεια μπορούμε να απενεχοποιηθούμε και να δράσουμε χωρίς προσχήματα. Μπορούμε να υψώσουμε τη φωνή μας, μπορούμε να πούμε όχι, μπορούμε ακόμα και να τα στενοχωρήσουμε. Μπορούμε να είμαστε επιτέλους ο εαυτός μας. Αυθεντικά!

Γιατί δεν υπάρχουν τέλειοι γονείς, υπάρχουν αληθινοί γονείς. Οι αληθινοί γονείς κάνουν λάθη, έχουν ελαττώματα, έχουν αδυναμίες, δεν μπορούν να κάνουν τα πάντα, δεν μπορούν να τα προσφέρουν όλα, να τα προλαβαίνουν όλα. Οι αληθινοί γονείς έχουν αγωνίες, αγωνίζονται, άλλα δεν τα καταφέρνουν πάντα. Τι να κάνουμε, έτσι έχουν τα πράγματα. Αν αποδεχτούμε τη φύση μας, το πεπερασμένο των δυνατοτήτων μας, ίσως αγαπήσουμε λίγο περισσότερο τον εαυτό μας. Τον πραγματικό μας εαυτό, όχι τον ιδανικό. Κάπως έτσι οι μύθοι απομυθοποιούνται, όμως δεν πειράζει. Για την ακρίβεια θα μπορούσαμε να πούμε ότι έτσι, ίσως, να είναι καλύτερα. Πιο κοντά στα ανθρώπινα μέτρα.

Τα παιδιά μας το ξέρουν (κι ας μην το ξέρουμε εμείς ότι αυτά το ξέρουν!): Δεν χρειάζονται τους γονείς τους να είναι τέλειοι, θέλουν μόνο να τα αγαπάνε. Να είναι εκεί γι’ αυτά, να τα νοιάζονται και να τα φροντίζουν. Κι αν κάποτε γίνουν κακομαθημένα, είναι μάλλον γιατί εμείς τα μάθαμε να είναι έτσι, γιατί εμείς, οι γονείς τους φοβηθήκαμε να τους πούμε όχι, μην τα στεναχωρήσουμε μην τους λείψει τίποτα… Τα παιδιά όμως, πάνω απ’ όλα, χρειάζονται αγάπη και τη φυσική μας παρουσία. Να τι χρειάζεται: Nα είμαστε παρόντες, όχι να είμαστε τέλειοι. Αρκεί να είμαστε εκεί όταν μας χρειάζονται, να τα πάρουμε αγκαλιά, να τους πούμε μια καλή κουβέντα, να μας νιώσουν δίπλα τους. Τι κι αν τους προσφέρουμε ένα τέλειο δώρο αν όλα τα παραπάνω απουσιάζουν;

Η ζωή μας μπορεί να γίνει πιο απλή και πιο ωραία, αν αποδεχτούμε το πεπερασμένο των δυνατοτήτων μας. Η ζωή με τα παιδιά μας μπορεί και αξίζει να είναι πιο αυθόρμητη, πιο αθώα, πιο πηγαία, χωρίς να καταπνίγεται στα »πρέπει» και στα »μη». Οι γονείς δεν είναι ούτε τέλειοι, ούτε υπεράνθρωποι κι αυτό (μπορεί να) είναι υπέροχο μέσα στην απλότητά του!

Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε μέσα μας σαν εφόδιο γι’ αυτή την αποστολή είναι το ένστικτο να φροντίσουμε τους απογόνους μας, αλλά και το μοντέλο των δικών μας γονιών και της σχέσης με αυτούς. Κι επειδή ούτε αυτοί υπήρξαν τέλειοι, συχνά τα συναισθήματα που έχουμε ως γονείς είναι περίπλοκα, δημιουργούν έντονες εσωτερικές συγκρούσεις και οι παλαιότερες δικές μας εμπειρίες χρωματίζουν τις σχέσεις με τα δικά μας παιδιά. Για παράδειγμα, υπάρχουν πολλοί γονείς που συχνά τα χάνουν όταν η συμπεριφορά των παιδιών τους είναι διαφορετική από τη συμπεριφορά που είχαν οι ίδιοι σαν παιδιά.

Η κοινωνία μας πάντα απαιτούσε να έχουν ειδική εκπαίδευση όλοι όσοι εργάζονται με τα παιδιά (ψυχολόγοι, δάσκαλοι, κοινωνικοί λειτουργοί, παιδαγωγοί) όμως οι γονείς, αυτοί που αναλαμβάνουν το έργο της ανατροφής, δεν είχαν συνήθως καμία ειδική εκπαίδευση.

Οι περισσότεροι σημερινοί γονείς ανατράφηκαν σε μια πιο άκαμπτη, αυταρχική κοινωνία που οι σχέσεις των ανθρώπων ακολουθούσαν την πυραμίδα εξουσίας, δηλαδή στο σπίτι ο πατέρας αναγνωριζόταν σαν μια ανώτερη εξουσία, η μητέρα ακολουθούσε στην πυραμίδα και τα παιδιά έπρεπε να υπακούουν και τους δύο. Η κοινωνία ήταν «καλά τακτοποιημένη» κι ο καθένας ήξερε τη θέση του. Η κοινωνία όμως δεν είναι στατική. Το κοινωνικό μας σύστημα αλλάζει και γίνεται ένα σύστημα που όλοι οι άνθρωποι απαιτούν και δικαιούνται ισοτιμία, που οι γυναίκες-μητέρες εργάζονται και συνεισφέρουν στα οικονομικά του σπιτιού.

Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στο τέλειο και τον υπεύθυνο γονιό; 

Τέλειος γονιός: Απαιτεί απ’ όλους τελειότητα, ψάχνει για λάθη, πιέζει το παιδί για να φανεί εκείνος καλός.
Πιθανά αποτελέσματα στο παιδί: Πιστεύει ότι ποτέ δεν είναι αρκετά καλό, γίνεται τελειοκράτης, νιώθει αποθαρρυμένο, ανησυχεί υπερβολικά για τη γνώμη των άλλων.

Υπεύθυνος γονιός: Είμαι άνθρωπος, έχω το θάρρος να μην είμαι τέλειος, αλλά να κάνω και λάθη.
Πιθανά αποτελέσματα στο παιδί: Ενδιαφέρεται για το έργο κι όχι για την αυτοπροβολή, βλέπει τα λάθη σαν πρόκληση για να συνεχίσει, δοκιμάζει με θάρρος νέες εμπειρίες, είναι ανεκτικός με τους άλλους

Τέλειος γονιός: Πρέπει να ελέγχω. Απαιτεί υπακοή, τιμωρεί, επιμένει ότι το παιδί έχει άδικο κι αυτός δίκιο.
Πιθανά αποτελέσματα στο παιδί: Επαναστατεί, νιώθει αδικημένο και ανήσυχο, ζητά εκδίκηση ή παραιτείται, δεν έχει αυτο­πειθαρχία.

Υπεύθυνος Γονιός: Πιστεύω ότι το παιδί μπορεί να πάρει αποφάσεις. Επιτρέπει την εκλογή, ενθαρρύνει.
Πιθανά αποτελέσματα στο παιδί: Νιώθει εμπιστοσύνη στον εαυτό του, προσπαθεί, συνεισφέρει, επιλύει τα προβλήματα, αποκτά επινοητικότητα.

Το ζητούμενο όμως δεν είναι κάποιος να είναι τέλειος ή έστω καλός γονιός, αλλά υπεύθυνος. Αυτό σημαίνει ότι θα μάθει στα παιδιά του αξίες και συναισθήματα όπως αυτά της υπευθυνότητας, της αυτοπεποίθησης, και δεν θα στερεί την ευκαιρία από αυτά ελέγχοντας ή υπερπροστατεύοντας.

*Ο Γιάννης Ξηντάρας είναι Ψυχολόγος-Οικογενειακός Σύμβουλος, τ.συνεργ. στο Νοσοκομείο Παίδων “Αγία Σοφία”, μέλος της Ελληνικής Εταιρίας Εφηβικής Ιατρικής και του Ευρωπαϊκού Συλλόγου Ψυχοθεραπείας. Απόφοιτος Ε.Κ.Π.Α, επιστημονικός υπεύθυνος στο Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης “Επαφή”.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s