Αμφιβληστροειδοπάθεια της προωρότητας

retinopathy-Η αμφιβληστροειδοπάθεια της προωρότητας (ROP = Retinopathy of Prematurity) είναι μια πάθηση του ματιού που εμφανίζεται σε πρόωρα βρέφη τα οποία έχουν νοσηλευθεί σε μονάδες εντατικής θεραπείας. Έχει αποδειχθεί ότι μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν τα πρόωρα βρέφη πολύ χαμηλού βάρους, δηλαδή με βάρος γέννησης κάτω των 1.500 γραμμαρίων και με κύηση μικρότερη των 32 εβδομάδων. Ειδικότερα ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου είναι μεγαλύτερος και αυξάνεται όσο μικρότερο είναι το βάρος γέννησης του παιδιού.

Τι ακριβώς συμβαίνει;

Από τον τέταρτο μήνα της εγκυμοσύνης αρχίζουν να αναπτύσσονται τα αγγεία του αμφιβληστροειδή (δηλαδή του εσωτερικού χιτώνα του ματιού) τα οποία είναι πολύ ευαίσθητα στην ποσότητα του οξυγόνου που παρέχεται, είτε με φυσικό είτε με τεχνητό τρόπο. Η ανάπτυξή τους ολοκληρώνεται στο τελευταίο τρίμηνο της κύησης. Αν λοιπόν ένα παιδί γεννηθεί πρόωρα, τα αγγεία αυτά δεν έχουν προλάβει να φτάσουν στην περιφέρεια του αμφιβληστροειδούς, με αποτέλεσμα οι περιοχές αυτές να μην αιματώνονται σωστά και να εμφανίζουν ισχαιμία. Η απότομη χορήγηση υψηλής συγκέντρωσης οξυγόνου που χορηγείται στα πρόωρα, αναστέλλει την περαιτέρω αύξηση των αγγείων και οδηγεί στη δημιουργία νέων παθολογικών αγγείων καθώς και συνδετικού ιστού, που στις σοβαρότερες περιπτώσεις έλκει τον αμφιβληστροειδή και μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε αποκόλλησή του.

Συνήθως η ROP είναι ήπιας μορφής και κατά την ανάπτυξη του πρόωρου μωρού ολοκληρώνεται ομαλά η δημιουργία των αγγείων και η πάθηση σταματά να υφίσταται. Σε κάποιες περιπτώσεις όμως υπάρχει κίνδυνος να οδηγήσει ακόμα και σε τύφλωση.

Παράγοντες υπέρ και κατά

Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα την εξέλιξη και σοβαρότητα της ROP, πλην του οξυγόνου για εμφάνιση ROP είναι η άπνοια, η ενδοκρανιακή αιμορραγία, οι μεταγγίσεις, η σηψαιμία, οι γενικές περιγεννητικές λοιμώξεις και η πολύδυμη κύηση.

Η εμφάνιση της ROP κυμαίνεται σε ποσοστά από 5% έως 8% στις ανεπτυγμένες χώρες με εγκαταστάσεις νεογνικής φροντίδας υψηλού επιπέδου και έως και 30% στις αναπτυσσόμενες χώρες μεσαίου εισοδήματος.

Σε χώρες με υψηλούς δείκτες ανάπτυξης και πολύ χαμηλά ποσοστά θνησιμότητας των νεογέννητων (π.χ. Βόρεια Αμερική, Δυτική Ευρώπη), η σοβαρή ROP γενικά περιορίζεται σε εξαιρετικά πρόωρα βρέφη δηλαδή εκείνα που ζυγίζουν λιγότερο από 1 kg στη γέννησή τους.

Επιπροσθέτως η χορήγηση κορτιζόνης στην έγκυο με επαπειλούμενο τοκετό και η χορήγηση νέων φαρμάκων από τους νεογνολόγους στα πρόωρα με αναπνευστικό πρόβλημα βοηθούν στην καλύτερη λειτουργία των πνευμόνων των προώρων, και ως εκ τούτου στον περιορισμό της χορήγησης του οξυγόνου που μπορεί να επηρεάσει την ROP.

 

Εξέταση και επανεξέταση

Είναι πρακτική των ΜΕΝΝ για όλα τα μωρά που γεννήθηκαν σε λιγότερο από 32 εβδομάδες κύησης η συνεχής παρακολούθηση και επανεξετάση ανά 1 έως 3 εβδομάδες, μέχρι να ολοκληρωθεί η εξέλιξη των αγγείων ή μέχρι να διαπιστωθεί ότι η εξέλιξη της νόσου χρήζει ειδικευμένης θεραπείας.

Η εξέταση πραγματοποιείται με χρήση οφθαλμικών σταγόνων με τις οποίες διαστέλλεται η κόρη του ματιού και χρησιμοποιώντας ένα ειδικό φωτιζόμενο όργανο (οφθαλμοσκόπιο).

Η εξέταση γίνεται για να προσδιοριστεί σε ποιο σημείο (ζώνη/Zone) τα αιμοφόρα αγγεία του αμφιβληστροειδούς έχουν αναπτυχθεί, και κατά πόσο ή όχι αναπτύσσονται επίπεδα κατά μήκος του τοιχώματος του οφθαλμού (το στάδιο).

Μόλις τα αιμοφόρα αγγεία έχουν αναπτυχθεί μέχρι τη ζώνη 3 (Zone III στην κάτωθι απεικόνιση του ματιού) συνήθως και εφόσον δεν υπάρχει κάποια ανωμαλία στον τρόπο ανάπτυξης θεωρείται ότι το βρέφος δεν χρειάζεται περαιτέρω τακτικό έλεγχο για ROP.

b9781455707379000618_f061-014-9781455707379

Πορεία και στάδια

Τα στάδια, μεταξύ άλλων παραμέτρων που καθορίζουν την σοβαρότητα της πάθησης, αντιστοίχως όπως ταξινομούνται από την Διεθνή ταξινόμηση της αμφιβληστροειδοπάθειας της προωρότητας (ICROP), περιγράφουν τα οφθαλμοσκοπικά ευρήματα που προκύπτουν κατά την εξέταση μεταξύ του αγγειοποιημένου και χωρίς αγγεία μέρους του αμφιβληστροειδούς.

Στάδιο 1: τα αγγεία εμφανίζουν μια ελαφριά ανωμαλία.

Στάδιο 2: τα αγγεία εμφανίζουν λίγο μεγαλύτερη ανωμαλία ως προς το μέγεθος και τον τρόπο ανάπτυξής τους, π.χ. στρίβουν και δεν αναπτύσσονται φυσιολογικά.

Στάδιο 3: εμφανίζεται εξω-αμφιβληστροειδικός ινοαγγειακός ιστός (ουλώδης ιστός) ο οποίος δημιουργείται από την ανωμαλία στην ανάπτυξη των αγγείων.

Στάδιο 4: υφίσταται μερική αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς.

Στάδιο 5: υφίσταται ολική αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς.

Τα στάδια 1 και 2 δεν οδηγούν σε τύφλωση. Ωστόσο μπορεί να υπάρξει σοβαρή επίπτωση εάν προχωρήσει η ROP στα επόμενα στάδια. Εάν υπάρξει αποκόλληση αμφιβληστροειδούς στο στάδιο 3 και ειδικότερα στις ζώνες Ι ή ΙΙ τότε οι πιθανότητες τύφλωσης αυξάνονται κατά 50%. Το στάδιο 4 (μερική αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς), ή το στάδιο 5 (συνολική αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς), μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική ή ολική απώλεια όρασης.

Θεραπεία

Σε περίπτωση που η νόσος βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, πραγματοποιείται χειρουργική επέμβαση είτε μεφωτοπηξία (Laser) είτε με κρυοπηξία. Ο παιδοφθαλμίατρος είναι αρμόδιος να σταθμίσει ποια είναι η καταλληλότερη θεραπεία για το κάθε πρόωρο παιδί.

Γενικά η φωτοπηξία με Laser θεωρείται προτιμότερη λόγω των λιγότερων επιπλοκών.

Τα πρόωρα παιδιά, έστω και αν δεν παρουσιάσουν σοβαρά οφθαλμολογικά προβλήματα κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους, θα πρέπει να παρακολουθούνται και μετά την έξοδό τους από τη μονάδα σε τακτά χρονικά διαστήματα, διότι η εμφάνιση στραβισμού ή κάποιας διαθλαστικής ανωμαλίας (κυρίως μυωπίας) είναι πολύ πιο συχνή από ότι στα τελειόμηνα παιδιά ακόμα και αν οι ενδείξεις της ROP έχουν εξαληφθεί.

 

ερευνα: κωνσταντινα μαλτεζου
βιβλιογραφια:
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s