Τι είναι τελικά ο αυτισμός;

autism1

Πολλές φορές τα τυχόν αναπτυξιολογικά προβλήματα των πρόωρων παρερμηνεύονται και συγχέονται με αυτιστικές συμπεριφορές. Άλλες πάλι, η αγωνία μας για την ομαλή ανάπτυξη των παιδιών μας, ασχέτως προωρότητας, μας κάνει να σκεφτόμαστε το φάσμα του αυτισμού που τα τελευταία χρόνια μοιάζει όλο και πιο διαδεδομένο. Σκεφτείτε ότι η συχνότητα εμφάνισης του αυτισμού υπολογίζεται σε 3 παιδιά ανά 10.000 γεννήσεις και σε αναλογία 3-4 αγόρια προς 1 κορίτσι. Ποια είναι τελικά τα βασικά γνωρίσματά του και πότε πρέπει να αρχίσουμε να ανησυχούμε; Επειδή εσείς μας ρωτήσατε, απευθυνθήκαμε στη Μαρία Θεοδωρίδου, εκπαιδευτικό πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, M.Ed. – και εκπαιδεύτρια ενηλίκων και πήραμε τις απαντήσεις.


Πότε εκδηλώνεται το λεγόμενο φάσμα του αυτισμού σε ένα παιδί; Πότε μπορεί να γίνει ασφαλής διάγνωση; 
Ο αυτισμός, ως συμπεριφορά, εκδηλώνεται πρώτη φορά στη νηπιακή ηλικία, δηλαδή σε νήπια περίπου 30 μηνών (νηπιακός αυτισμός). Στην ηλικία των 3 ετών συνήθως είναι ξεκάθαρη η εικόνα του αυτιστικού νηπίου και είναι ευκολότερη η διάγνωση. Δεν αποκλείεται να υπάρχει εκδήλωση χαρακτηριστικών γνωρισμάτων του αυτισμού σε ηλικία 18-30 μηνών αλλά είναι πιθανό να γίνει λανθασμένη διάγνωση, οπότε οι ειδικοί το αποφεύγουν και περιορίζονται σε καταγραφές της συμπεριφοράς. 
Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των αυτιστικών παιδιών; 
Τα χαρακτηριστικά είναι πολυάριθμα και αφορούν την ψυχοκινητική, τη γλωσσική και την κοινωνική συμπεριφορά. Εδώ όμως θα αναφερθούμε σε κάποια από το συνηθέστερα:
autism
1. Η σοβαρή κοινωνική απομόνωση:  Τα παιδιά με αυτισμό αδυνατούν να αναπτύξουν κοινωνική συμπεριφορά, δηλαδή να συνάψουν σχέσεις φιλικές ή να έχουν φυσιολογικές επαφές με τους ανθρώπους γύρω τους. Παραμένουν απόμακρα, αποστασιοποιημένα και είναι μοναχικά. Κάποια παιδιά ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος στο οποίο βρίσκονται, αλλά καταγράφουν φτωχές επιδόσεις στις διαπροσωπικές τους επαφές. Σε πολύ μικρή ηλικία ακόμα, τα μωρά (12 μηνών και άνω) δεν ανταποκρίνονται στο κάλεσμα με το όνομά τους. Πριν όμως υποπτευθεί ο γονέας την πιθανότητα αυτισμού, είναι προτιμότερο να αποκλεισθεί η πιθανότητα κάποιου προβλήματος ακοής. Στα πλαίσια της κοινωνικής απομόνωσης εντάσσεται και η αποφυγή βλεμματικής επαφής του παιδιού με τους συνομιλητές του. Το βλέμμα του παιδιού είναι συνήθως θολό ή δεν προσδιορίζεται εύκολα ο εστιασμός, ακόμα κι αν φαίνεται ότι κοιτάζει το συνομιλητή του. Μπορεί ακόμα να υπάρχει στιγμιαία βλεμματική επαφή. Τέλος, τα παιδιά που εκδηλώνουν χαρακτηριστικά κοινωνικής απομόνωσης εστιάζουν την προσοχή τους αποκλειστικά σε ένα αντικείμενο που το κρατούν επί πολλές ώρες στα χέρια τους και δεν σταματούν να το χειρίζονται σχολαστικά, π.χ. κρατούν ένα καλαμάκι και το δαγκώνουν, το ελέγχουν με το δάκτυλο, το περνάνε από χέρι σε χέρι, αγνοούν τι συμβαίνει μέσα στο χώρο και αυτό συμβαίνει επί ώρες.
2. Η άτυπη γλώσσα: Η γλωσσική ανάπτυξη περίπου του 50% των παιδιών με αυτισμό είναι περιορισμένη ή και διαστρεβλωμένη. Πολλές φορές επαναλαμβάνουν ήχους, λέξεις, φθόγγους ή φράσεις που ακούν από τους οικείους
τους, άλλες φορές πάλι ενώ συνομιλούν γίνονται ακατανόητα ή ασυνάρτητα. Άλλες φορές αντιστρέφουν τις αντωνυμίες στο λόγο, π.χ. εσύ παίζεις με την κούκλα (ενώ μιλούν για τον εαυτό τους). Ο λόγος τους δεν έχει χιούμορ, είναι κυριολεκτικοί, άκαμπτοι, μονότονοι και επαναληπτικοί. Περνώντας ο καιρός και αφού υποβληθούν σε πρόγραμμα παρέμβασης, το 20% των παιδιών με αυτισμό που έχουν προβλήματα γλωσσικής ανάπτυξης, παρουσιάζουν αισθητή βελτίωση.

3. Η επαναληπτική και στεροτυπική συμπεριφορά: Τα παιδιά με αυτισμό παρουσιάζουν πολλές στεροτυπίες όπως το λίκνισμα του σώματος (μπροστά-πίσω), το τίναγμα των χεριών (σαν να τινάζουν νερό), το χτύπημα των δακτύλων, το περπάτημα στις μύτες (ελαφρό περπάτημα), τα τσιμπήματα στα μάγουλα, στα πόδια και αλλού, το τράβηγμα των μαλλιών ή άλλων τριχών κ.ά. Επίσης κάνουν περίεργες γκριμάτσες στο πρόσωπο. Η πρώτη ένδειξη στερεοτυπικής συμπεριφοράς παρουσιάζεται στα παιδιά 12 – 15 μηνών. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, μια παράμετρος της κοινωνικής απομόνωσης είναι η εμμονή με την αποκλειστική ενασχόληση με ένα αντικείμενο επί ώρες.

4. Τα ξεσπάσματα συμπεριφοράς: Όταν διαταράσσεται η καθημερινότητα και η ρουτίνα του παιδιού, αυτό ταράζεται και αντιδρά με οργή, τσιρίδες, κλάμματα και επιθετικότητα (μπορεί πχ. να αλλάξουν θέση τα αντικείμενα με τα οποία «κολλάει» στον χώρο). Τα ξεσπάσματα αυτά δεν πρέπει να συγχέονται με κλάμματα και ιδιοτροπίες των νηπίων που έχουν μικρή διάρκεια. Κρατάνε συνήθως πολύ, ακόμα και ώρες ολόκληρες. Τα παιδιά ταράζονται γιατί δεν μπορούν να κατανοήσουν τη σκοπιμότητα π.χ. της μετακίνησης ή της αλλαγής ενός αντικειμένου ή μιας κατάστασης και έτσι ξεσπούν υπερβολικά.
5. Το έλλειμμα φαντασίας, χιούμορ και δημιουργικότητας: Τα παιδιά με αυτισμό δεν έχουν περιθώρια ανάπτυξης δημιουργικότητας, καθώς εμποδίζονται από την εμμονή τους σε στερεοτυπικές και επαναληπτικές συμπεριφορές. Δεν μπορούν να κατανοήσουν ένα αστείο και δεν μπορούν να κάνουν χιούμορ. Επίσης, δεν μπορούν να παίξουν κάποιο παιχνίδι, καθώς αυτό περικλείει κανονισμούς ή βήματα αφού τα ίδια δεν μπορούν να αναλάβουν ρόλους και να τηρήσουν τη σειρά των γεγονότων. Τα παιδιά που έχουν την ικανότητα να γράφουν, εντοπίζεται ότι συνήθως αντιγράφουν και έχουν φτωχή ή ελάχιστη φαντασία ή ιδέες.
6. Οι υπερευαισθησίες: Πολλά παιδιά παρουσιάζουν υπερευαισθησία στο φως, παράξενες επιλογές φαγητού, φοβίες, κραυγές, τσιρίδες, απάθεια στα γεγονότα γύρω τους, αντίδραση στα χάδια, ελλειμματική προσοχή, υπερκινητικότητα, ξεσπάσματα οργής και αυτοκαταστροφική συμπεριφορά. Ωστόσο, προσοχή: όλα αυτά συνυπάρχουν με τα παραπάνω χαρακτηριστικά κυρίως ως επακόλουθα.

 

Πώς αντιμετωπίζεται ο αυτισμός;

Η αντιμετώπιση του αυτισμού γίνεται από μια συντονισμένη ομάδα ειδικών μαζί με τη συμμετοχή των γονέων. Σχεδιάζεται ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης, το οποίο συμπληρώνεται ή αναδιαμορφώνεται σύμφωνα με την ανταπόκριση, την πρόοδο και την ανάπτυξη του παιδιού. Χρησιμοποιούνται ειδικά προγράμματα και συγκεκριμένα ψυχομετρικά εργαλεία. Σε πολύ μικρό ποσοστό, σπάνια, χορηγούνται και φάρμακα.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s